Cách Portcoast đang chuyển đổi số vận hành cảng biển tại Việt Nam

Theo geoweeknews.com - 25/08/2026

Portcoast đang ứng dụng Digital Twin vào vận hành và phát triển hạ tầng cảng biển Việt Nam, từ phân tích sự cố, tối ưu thiết kế trước khi xây dựng đến hỗ trợ quy hoạch cảng trong 50–100 năm tới. Theo ông Trần Phúc Minh Khôi, Phó Tổng Giám đốc Portcoast kiêm Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Portcoast, Digital Twin không chỉ là mô hình 3D mà còn là nền tảng tích hợp dữ liệu BIM, địa không gian, khảo sát thủy đạc và dữ liệu vận hành theo thời gian thực. Kết hợp với AI, nền tảng này giúp xử lý dữ liệu hiệu quả, mô phỏng nhiều kịch bản và hỗ trợ ra quyết định chính xác hơn.

Khi một con tàu đâm vào cầu cảng tại một cảng gần Thành phố Hồ Chí Minh, thiệt hại đã xảy ra. Nhưng ngay lập tức, hàng loạt câu hỏi được đặt ra: Chuyện gì đã xảy ra? Tại sao? Làm thế nào để ngăn sự việc tương tự tái diễn?

Thông thường, các đơn vị vận hành sẽ phải ghép nối lại diễn biến sự việc từ nhiều nguồn camera rời rạc và báo cáo của thủy thủ đoàn. Tuy nhiên, Portcoast đã xây dựng một bản sao số hoàn chỉnh của cảng, tích hợp dữ liệu địa hình đáy biển, mô hình hiện trạng được thu thập bằng drone và dữ liệu theo dõi tàu theo thời gian thực trên cùng một nền tảng.

“Về cơ bản, chúng tôi có thể sử dụng các đoạn video đã ghi lại để mô phỏng lại toàn bộ diễn biến trước khi vụ tai nạn xảy ra,” anh Khoi Tran, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo và khoa học máy tính tại Portcoast, cho biết. Mô phỏng này giúp các bên liên quan có được cái nhìn rõ ràng về nguyên nhân xảy ra sự cố và cách ngăn chặn những sự việc tương tự trong tương lai.

Đây là một minh chứng rõ ràng cho những gì bản sao số có thể mang lại khi nó không chỉ đơn thuần là một mô hình 3D, và cũng chính là loại giá trị mà Portcoast đang cung cấp cho ngành cảng biển tại Việt Nam.

Sự Mở Rộng Tự Nhiên Của Lĩnh Vực Kỹ Thuật

Portcoast không phải là một công ty khởi nghiệp công nghệ tình cờ bước chân vào ngành hàng hải. Công ty có nền tảng lâu đời trong lĩnh vực thiết kế và kỹ thuật, phục vụ các công trình cảng, đường thủy, đập và công trình ngoài khơi. Portcoast thực hiện toàn bộ các công việc từ khảo sát, nghiên cứu khả thi đến thiết kế, kỹ thuật và giám sát thi công.

“Vì vậy, việc tập trung vào bản sao số về cơ bản là một bước phát triển tự nhiên từ mong muốn quản lý và hỗ trợ toàn bộ vòng đời của một công trình xây dựng,” Tran giải thích.

Nền tảng chuyên môn đó mang lại cho Portcoast một lợi thế quan trọng: khả năng làm chủ công nghệ thu thập dữ liệu hiện trạng. Công ty sử dụng drone, máy quét laser, lidar và phương tiện mặt nước không người lái để ghi nhận hiện trạng của các cảng và khu vực xung quanh. Khi dữ liệu không gian địa lý này được kết hợp với các nguồn dữ liệu vận hành trực tiếp như vị trí tàu, cảm biến IoT và hệ thống camera, kết quả là một bản sao số có chiều sâu và mức độ chi tiết mà các nền tảng có sẵn trên thị trường khó có thể đáp ứng.

Thiết Kế Cảng Ngũ Cốc Trước Khi Khởi Công

Tại một cảng ngũ cốc ở Vũng Tàu, Việt Nam — nơi tiếp nhận các mặt hàng như bắp, đậu và đậu nành nhập khẩu từ nước ngoài — đơn vị vận hành đang xây dựng một nhà kho mới. Bài toán đặt ra là thiết kế một hệ thống băng tải có khả năng tự động vận chuyển ngũ cốc từ tàu vào kho, đồng thời tối ưu theo hoạt động tại cầu cảng và hệ thống hạ tầng hiện hữu.

Portcoast đưa mô hình BIM vào bản sao số và mô phỏng tất cả các phương án khả thi để vận chuyển ngũ cốc từ tàu vào kho, đồng thời tính đến hoạt động của cầu cảng, hạ tầng hiện có và các điều kiện vật lý thực tế tại công trường.

“Chúng tôi có thể đưa mô hình BIM vào bản sao số và mô phỏng tất cả các phương án khác nhau để dòng sản phẩm có thể được vận chuyển vào kho,” Tran giải thích. “Nhờ đó, họ có thể thực sự tối ưu và lựa chọn được phương án tốt nhất trước khi triển khai hệ thống đó tại cảng ngoài thực tế.”

Cảng không chỉ đơn thuần xây dựng một hệ thống băng tải; họ xây dựng đúng hệ thống phù hợp nhất, được lựa chọn từ nhiều phương án đã được mô phỏng trước khi việc thi công thực tế bắt đầu.

Sức Mạnh Của Một Nguồn Dữ Liệu Thống Nhất

Cả hai ví dụ trên đều có một điểm chung: giá trị của việc đưa các nguồn dữ liệu khác nhau về cùng một nơi. Mô hình BIM, dữ liệu không gian địa lý, cảm biến trực tiếp và dữ liệu lịch sử đều có thể được xem đồng thời theo thời gian thực.

“Chỉ riêng việc có một nguồn dữ liệu thống nhất, nơi bạn có thể kết hợp tất cả các loại dữ liệu khác nhau như mô hình BIM, dữ liệu không gian địa lý, các thiết bị và cảm biến cũng như tất cả những nguồn thông tin trực tiếp này vào cùng một nơi theo thời gian thực, bạn đã có thể thấy được mối liên hệ giữa chúng,” Tran cho biết. “Điều đó đã giúp các bên liên quan có được mức độ nhận biết và hiểu biết cao hơn rất nhiều so với cách thông tin thường bị phân tách thành từng hệ thống riêng lẻ.”

Quy Hoạch Cho 100 Năm Tiếp Theo

Portcoast cũng đang hỗ trợ Chính phủ Việt Nam trong công tác quy hoạch phát triển các siêu cảng tại khu vực Cái Mép – Thị Vải với tầm nhìn từ 50 đến 100 năm. Đội ngũ của Portcoast thu thập dữ liệu hiện trạng, bao gồm cả cảnh quan tự nhiên của Đồng bằng sông Cửu Long, sau đó xây dựng mô hình để đánh giá các dự án phát triển mới sẽ trông như thế nào và tương tác ra sao với điều kiện hiện hữu. Dữ liệu môi trường, khảo sát dưới nước và các nghiên cứu được thực hiện trong nhiều năm đều được tích hợp vào một nền tảng ArcGIS duy nhất.

“Chúng tôi có thể trình bày những kết quả này cho Chính phủ trước khi họ thực hiện bất kỳ hoạt động quy hoạch nào cho 50 hoặc 100 năm tiếp theo,” Tran cho biết. “Điều đó có thể tạo ra tác động rất lớn trong việc giúp họ đưa ra những quyết định tốt nhất.”

Chặng Đường Phía Trước

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Tran cũng thẳng thắn chia sẻ về những thách thức còn tồn tại. Thách thức lớn nhất không nằm ở những công nghệ nổi bật mà nằm ở nền tảng dữ liệu. “Làm thế nào để đảm bảo dữ liệu mà bạn có — những dữ liệu nền tảng tạo nên bản sao số như dữ liệu hiện trạng, dữ liệu vận hành và tất cả các dữ liệu trực tiếp — luôn chính xác và đầy đủ vẫn là một thách thức rất lớn,” anh cho biết.

AI đang giúp Portcoast xử lý khối lượng dữ liệu khảo sát khổng lồ bao gồm đám mây điểm, hình ảnh, mô hình lưới và mô hình địa hình số DTM, đôi khi bao phủ toàn bộ một thành phố hoặc một tỉnh. “Bằng cách sử dụng các công cụ AI — một số được Esri phát triển và một số được chúng tôi tiếp tục phát triển để phù hợp với điều kiện tại Việt Nam — chúng tôi có thể xử lý toàn bộ khối lượng dữ liệu đó hiệu quả hơn,” Tran cho biết.

Trong tương lai, anh cho rằng việc sử dụng AI để phân tích dữ liệu vận hành liên tục được truyền về từ các bản sao số sẽ là bước phát triển tiếp theo và có thể trở thành một “bước ngoặt lớn” đối với các chủ sở hữu và đơn vị vận hành cảng. Cách tiếp cận này cũng không chỉ giới hạn trong lĩnh vực cảng biển. “Bạn có thể áp dụng cùng một khái niệm từ cảng sang bất kỳ loại cơ sở hạ tầng hoặc dự án công trình xây dựng nào khác,” anh cho biết. “Bạn có thể đạt được những lợi ích tương tự khi áp dụng các công nghệ số hóa này.”

Đối với Portcoast, việc mô phỏng sự cố tàu va vào cầu cảng và tối ưu hệ thống băng tải ngũ cốc mới chỉ là khởi đầu. Mục tiêu lớn hơn là hướng tới một tương lai nơi mọi quyết định quan trọng về cơ sở hạ tầng — từ một hệ thống băng tải đơn lẻ cho đến kế hoạch phát triển siêu cảng trong 100 năm — đều được đưa ra dựa trên một bản sao số sống động, liên tục cập nhật và giàu dữ liệu.