Cảng vụ Hàng hải TP.HCM đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả cải cách hành chính

Theo baoxaydung.vn - 29/10/2026

Cũng theo ông Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Portcoast, để tiến tới cảng thông minh trong kỷ nguyên cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, không chỉ cần ứng dụng các phần mềm quản lý hoạt động khai thác mà còn cần chuyển đổi số toàn diện. Trong đó, số hóa cơ sở hạ tầng để xây dựng bản sao số (Digital Twin) toàn hệ thống cảng được xem là một nhiệm vụ của nhiều quốc gia có ngành cảng biển phát triển.

Xây dựng và sử dụng phần mềm quản lý hoạt động của tàu thuyền

Theo thông tin Báo Xây dựng đăng ngày 29/10/2026, đến tháng 10/2026 Cảng vụ Hàng hải TP.HCM đã tiếp nhận và giải quyết 398.525 bộ hồ sơ điện tử liên quan đến thủ tục tàu thuyền vào, rời cảng trong vùng nước được quản lý. Kết quả này phản ánh quá trình ứng dụng công nghệ liên tục của đơn vị trong hoạt động hành chính hàng hải.

Việc chuyển đổi sang phương thức quản lý số được chuẩn bị từ nhiều phía: nâng cấp phần mềm nghiệp vụ, bổ sung trang thiết bị, tập huấn cho cán bộ và hỗ trợ các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng hải tại cảng. Các doanh nghiệp được hướng dẫn và cấp tài khoản để tham gia quá trình triển khai dịch vụ công trực tuyến.

Cảng vụ đã bắt đầu sử dụng phần mềm theo dõi hoạt động tàu thuyền tại vùng nước cảng biển từ năm 1996, sau đó thường xuyên điều chỉnh và nâng cấp. Từ năm 2015, việc đầu tư đồng bộ cho hệ thống dịch vụ công trực tuyến tạo thêm điều kiện để phát triển các thủ tục điện tử.

Đối với phương tiện thủy nội địa, từ 1/1/2022 đến 30/6/2025, hệ thống đã hỗ trợ cấp phép cho 67.814 lượt phương tiện vào, rời cảng bến. Công tác quản lý được đưa lên môi trường điện tử nhằm rút ngắn các thao tác hành chính.

Từ 1/2/2026, giấy phép rời cảng điện tử được áp dụng cho nhóm phương tiện VR-SI, VR-SII và VR-SIII, với 35.024 lượt được cấp phép. Tiếp đó, từ 1/7/2026, nhóm VR-SB ghi nhận 1.728 lượt cấp giấy phép điện tử. Việc này giúp chủ phương tiện và doanh nghiệp cảng thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục.

Hoạt động thu phí và lệ phí hàng hải cũng được số hóa qua phương thức thanh toán không dùng tiền mặt và phát hành biên lai điện tử. Tính đến tháng 10/2026, đơn vị ghi nhận 417.785 biên lai điện tử, góp phần giảm chứng từ giấy, hỗ trợ đối chiếu và kiểm soát số liệu.

Để quản lý những phương tiện thủy nội địa thuộc diện được miễn thủ tục vào, rời cảng theo Thông tư số 20/2026/TT-BXD, Cảng vụ sử dụng hệ thống tiếp nhận thông tin của Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Dữ liệu này hỗ trợ giám sát hoạt động phương tiện, bảo đảm an toàn, an ninh, phòng chống cháy nổ và hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Những hoạt động trên gắn với định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cảng vụ từng bước thay thế lưu trữ giấy bằng hồ sơ điện tử, tạo thuận lợi cho việc tiếp nhận, kiểm tra và tra cứu, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Trong điều hành khai thác, bản đồ kế hoạch điều động tàu được xây dựng để thể hiện vị trí, tuyến hành trình, lịch di chuyển và tình trạng của phương tiện tại cảng. Cùng với đó, hệ thống VTS được sử dụng để hỗ trợ giám sát tàu thuyền, phối hợp giao thông trên luồng và nâng cao an toàn hàng hải.

Gắn kết hệ thống cảng biển, thúc đẩy phát triển chuỗi logistics

Theo thông tin được Báo Xây dựng dẫn từ Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những yếu tố quan trọng đối với sự phát triển. Trong lĩnh vực cảng biển, mục tiêu không dừng ở việc xử lý hồ sơ trực tuyến mà còn hướng đến kết nối hoạt động quản lý, khai thác cảng và logistics.

Không gian phát triển được mở rộng giúp TP.HCM có thêm lợi thế từ cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, hệ thống cảng sông và các khu công nghiệp, trung tâm sản xuất. Để khai thác hiệu quả, thông tin cần được trao đổi thông suốt giữa bến cảng, kho bãi, đơn vị vận tải, hãng tàu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Ông Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Cảng - Kỹ thuật biển (Portcoast), đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành và Trưởng ban Cảng biển của Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM, đánh giá việc ứng dụng công nghệ tại Cảng vụ Hàng hải TP.HCM đã mang lại thay đổi rõ rệt: quy trình nhanh và minh bạch hơn, giảm nhu cầu tiếp xúc trực tiếp, giảm chi phí doanh nghiệp và tăng khả năng quản lý, giám sát.

Theo ông Tuấn, một cảng thông minh không chỉ dựa vào các phần mềm điều hành khai thác mà cần quá trình chuyển đổi số trên nhiều mặt. Một nội dung quan trọng là số hóa cơ sở hạ tầng để xây dựng bản sao số (Digital Twin) cho toàn hệ thống cảng biển, như xu hướng đang được nhiều quốc gia có ngành cảng biển phát triển theo đuổi.

Cảng vụ Hàng hải TP.HCM đã phối hợp với Portcoast và UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây thực hiện số hóa hệ thống cảng biển tại khu vực này. Mô hình 3D kết hợp dữ liệu hiện trạng và quy hoạch, bao gồm cầu bến, hạ tầng hàng hải công cộng, đường kết nối và các khu vực phát triển phía sau cảng.

Theo nhận định được dẫn trong bài báo, công việc này tạo cơ sở phát triển Digital Twin cho toàn bộ hệ thống cảng biển của TP.HCM; thành phố được nêu là địa phương đầu tiên thực hiện việc số hóa toàn diện theo hướng trên.

Giai đoạn tiếp theo cần kết nối dữ liệu giữa Cảng vụ, doanh nghiệp kinh doanh cảng, hoa tiêu, lai dắt, hãng tàu và đơn vị logistics. Khi thông tin được liên thông với hoạt động luân chuyển tàu và hàng hóa, hệ sinh thái cảng biển - logistics số mới có thể phát huy vai trò hỗ trợ cảng thông minh và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Bài viết được biên soạn theo nguồn: Mai Huyên, Báo Xây dựng, 29/10/2026. Xem bài báo gốc trên Báo Xây dựng để đọc nguyên văn và xem ảnh của tòa soạn.